Column Chorizo de unidad: Shoppen in Zuid-Amerika

nieuws

19 maart 2012. Ik spendeer de hele dag in taxi’s, pendelend tussen de verschillende winkelcentra van Quito, Ecuador. Doel: het kopen van een onderwatercamera. Ik ga namelijk naar de Galapagos, snorkelparadijs pur sang. Probleem: Ik bevind mij een kleine 3.000 meter boven zeeniveau en hier, midden in de Andes, heeft nog nooit (logisch!) een levende ziel gebruik gemaakt van een onderwatercamera. Opvallend verschijnsel in Ecuador: De megalomane shopping malls. Hoog in de Andes, maar zo eentonig als 12 maanden met een vlot op de open zee dobberen. En dan zijn wij in Nederland bang voor de toenemende filialisering van onze winkelgebieden? Pfff, laat me niet lachen!

Internationale eenheidsworst
Wie in Zuid-Amerika een serieuze aankoop wil doen, is aangewezen op het Centro Commercial. Daarmee wordt niet de gezellige historische binnenstad met schattige boetiekjes, terrasjes en historische straatbeelden bedoeld. Nee, het zijn de gigantische, naar binnen gekeerde Amerikaanse shopping malls aan de rand van de stad, of er gewoon midden in. Het is warm hier in Quito. Puffend loop je van de taxi naar de ingang van het winkelcentrum. Zodra je het Centro Commercial binnenloopt, ben je echter niet meer in Quito. Welkom in de geairconditioneerde, anonieme wereld van de Amerikaanse eenheidsworst! Na 4 weken onbewoonde eilanden en zware trektochten door de jungle loop ik plotseling tussen de Zara, Mango, Berschka, Diesel, Armani, Pull and Bear, Tommy Hilfiger, Benetton en ga zo maar door. Voor de hongerigen is er in het food court de Burger King, KFC, Subway, Pizzahut en nog vele andere restaurants met internationale allure. Ik had net zo goed in de VS, Canada, Australië, Brazilië of voor mijn part Zuid-Korea kunnen zijn. Overal hetzelfde aanbod, in dezelfde centra, met dezelfde achtergrondmuziek.

Identiteitscrisis? WIJ?
In Nederland staan wij dergelijke ontwikkelingen niet toe. Gelukkig maar. Hier geen naar binnen gekeerde megalomane winkelcentra die overal op de wereld zouden kunnen landen. Wij hebben onze sfeervolle historische binnensteden, waar je tijdens het winkelen verwend wordt met prachtige gevelbeelden, straatjes, bruggetjes en pleinen. Allemaal herinneringen aan onze rijke vaderlandse historie. Maar toch…“Winkelketens verstikken de kleine winkelier” kopte de Volkskrant reeds op 10 februari 2001. Het betreft een artikel over de opkomst van het grootwinkelbedrijf met al zijn filialen. Een trend die toen al voelbaar was en die vandaag de dag allerminst minder actueel is geworden. Winkelsteden lijken steeds meer op elkaar. Nieuwsgierig als ik ben verricht ik met behulp van Locatus een mini-onderzoek: Sinds 2008 is het percentage zelfstandige winkeliers in de binnenstad van mijn woonplaats Amsterdam gedaald van gemiddeld 83% naar 79%. Nou, dat valt me mee. Naarmate ik dieper in de cijfers duik blijkt al snel dat dit percentage voor Nederlandse begrippen uitzonderlijk hoog is. De binnensteden van de andere ‘grote drie’ kruipen richting de zogeheten fifty-fifty. Dat valt me minder mee. Hoe lang nog tot het aantal filiaalbedrijven de overhand neemt?

Geef mij maar Amsterdam
Goed, de angst voor anonimisering van de winkelstraat, het verdwijnen van het eigen karakter, de couleur locale, is mede aan de hand van de cijfers wellicht gegrond. Maar na een paar maanden Zuid-Amerika kan ik de echte, mondiale eenheidsworst dromen. In elk land, in iedere stad, overal kom ik ze tegen: de grote Amerikaanse shopping malls. Van Barranquilla tot Panama City en van Quito tot Cuiaba: de shopping mall is de place to buy. Alleen het gekke is – terug naar mijn speurtocht – , in elk groot winkelcentrum in Quito vind ik telkens maar één type onderwatercamera. Aangezien ik met dergelijke aankopen graag vergelijkend winkel, en de stad een grote verkeerschaos is, ben ik de nodige uren op stap. En dan duurt een dag lang. Hééééél lang. Zittend in de taxi, terwijl ik het bomvolle schaakbordpatroon van Quito doorkruis, droom ik weg van onze eigen pareltjes in winkelland. Haarlem, Breda, Maastricht. En natuurlijk mijn eigen Amsterdam. Ik wil weer op de fiets over bruggetjes, pleintjes en grachten, langs historische gevels en door kleine steegjes en straatjes. En die filiaalbedrijven die ik onderweg tegenkom? Ach, ik zie ze niet eens meer…

Gijs Foeken

(bron bovenstaande afbeelding: http://www.skyscraperlife.com/city-versus-city/34806-centros-comerciales-de-sudamerica.html)

PUBLICATIE CONTACTPERSOON drs. Gijs Foeken gf@stedplan.nl
+31 (0)20 6254267

Drs. Gijs Foeken (1982) werkt als adviseur bij Bureau Stedelijke Planning.
Deel deze pagina

gerelateerde informatie

Column Big boxes, big problems

‘Eén op de drie fysieke winkels sluit binnen vier jaar de deuren’: tegenwoordig een welbekend doemscenario voor de detailhandel. Dit roept meteen beelden op van meer