Buitenreclame aan banden

nieuws

Zes strings op een poster: billboards in de meest letterlijke betekenis. De traditionele reclamezuil is vervangen door gladde posters op glazen bushokjes, wandelende sandwichborden en de overbekende verkeersgevaarlijke billboards. Samen met deze nieuwe vormen van buitenreclame neemt ook de illegale reclame sterk toe, zoals borden van vastgoed- en projectontwikkelaars. Gemeenten zien zich genoodzaakt de wildgroei aan buitenreclame te stroomlijnen.

De veelkleurigheid en diversiteit van reclame kunnen op een positieve manier bijdragen aan de identiteit van het stadsbeeld. Maar een overdosis aan reclame kan schreeuwerig overkomen en het gewenste stadsbeeld verstoren. Het huwelijk van prins Willem-Alexander en Máxima vormde voor de gemeente Amsterdam aanleiding haast te maken met het verwijderen van de ongebreidelde gevelreclame op het Damrak. Er liep al een project waarbij de gemeente ondernemers stimuleerde om ongewenste reclame weg te halen. Met het huwelijk als extra stimulans heeft de gemeente een groot aantal ondernemers bereid gevonden dit vóór de huwelijksdag te doen en een contract te ondertekenen dat zij de reclame niet zouden terugplaatsen. Het aantal vormen van buitenreclame is in de afgelopen jaren sterk toegenomen. Behalve de gevel- en dakreclame, is er straatmeubilair met reclame door exploitanten, zoals bij bus- tramhaltes, en informatiekaarten van de gemeente, lichtmastreclame, vips (verlichte informatiepanelen) en driehoeksborden. Verder zijn er bouw- en makelaarsborden en niet-commerciële reclame op sandwich- en driehoeksborden.

Controle
Om visuele chaos te voorkomen, is het van belang dat een gemeente controle heeft op de buitenreclame. Daarom heeft bijvoorbeeld de gemeente Capelle aan den IJssel sinds kort een nieuw reclamebeleid. Aanleiding vormden de vele verzoeken voor reclame-uitingen én het toenemend aantal illegaal geplaatste houten reclameborden van onder meer makelaars, projectontwikkelaars en bouwmaatschappijen. ‘Die werden zomaar klakkeloos neergezet zonder toestemming van de gemeente en zonder te letten op buizen en kabels in de ondergrond en op de verkeersveiligheid’, vertelt Ruud Verschuren, beleidsadviseur stedelijke ontwikkeling van de gemeente. De Nota buitenreclame brengt de knelpunten in beeld en geeft randvoorwaarden ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit, openbare orde, verkeersveiligheid, de bevestiging en het onderhoud van de reclame. Er is nu een strak vergunningbeleid en strikte handhaving. Verschuren meldt dat er al veel ‘illegale’ bouwsels op gemeentegrond zijn verdwenen. Stoepreclame mag nog wel op eigen grond, maar moet aan de genoemde randvoorwaarden voldoen. Ook voor de verhuurde reclameplaatsen wordt het beleid anders. ‘We denken aan contracten met een kortere looptijd en willen geen stilzwijgende verlenging meer. Op plaatsen waar de verkeersveiligheid in het geding is, zoals in de middenberm, verdwijnen de reclameborden als de contracten zijn afgelopen’, aldus Ruud Verschuren.

Ruimtelijke kwaliteit
Voor de ruimtelijke kwaliteit is het van belang dat buitenreclame in de omgeving past. Zo kan een gemeente gebieden aanwijzen waarin geen of beperkte reclame is toegestaan: bijvoorbeeld in woonwijken, cultuurhistorische gebieden of groen- en recreatiegebieden. Bedrijventerreinen, het centrumgebied, de hoofdwegeninfrastructuur en wijkontsluitingswegen zijn beter geschikt voor buitenreclame.

Binnen de zonering kunnen vervolgens per gebied randvoorwaarden voor reclame-uitingen worden opgesteld. Zo hanteert de gemeente Delft voor de buitenreclame nu zo’n twee jaar een indeling in drie gebieden: de binnenstad, bedrijven- en industrieterreinen en overige delen van de stad. Ook omdat het hier op sommige plaatsen wel een beetje te gortig werd, zoals een beleidsmedewerker het formuleert. Voor de binnenstad gelden de strengste regels. Reclame mag geen afbreuk doen aan historische panden en/of de historische monumentale omgeving. De ondernemers zien het belang daarvan in en houden zich aan de voorschriften, aldus de beleidsmedewerker. De gemeente heeft zich voor het vaststellen van de voorschriften georiënteerd op het beleid zoals dat al in andere steden gold, zoals Maastricht. Op bedrijven- en industrieterreinen stelt de gemeente geen eisen aan de plaats van de reclame of de vorm van de reclame-uiting. De welstandsbepalingen blijven in deze zone beperkt tot het voldoen aan redelijke eisen van welstand. Voor de overige delen van de stad zijn eisen opgesteld in de Reclameverordening. Te uitbundige reclametoepassingen zijn hier niet gewenst. Meerdere inspecteurs zien toe op de naleving van de voorschriften.

Regelgeving
De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de Woningwet vormen het juridisch kader waarbinnen het toestaan of weren van reclame wordt geregeld. In de APV staat meestal dat het zonder vergunning van het college van burgemeester en wethouders verboden is de weg te gebruiken voor andere doeleinden dan waarvoor deze bestemd is. Daarnaast zijn in de APV situaties aangegeven waarin een vergunning geweigerd kan worden, bijvoorbeeld wanneer niet is voldaan aan redelijke eisen van welstand. Voor de openbare orde is het van belang dat buitenreclame niet aanstootgevend is. Binnen de reclamewereld is een systeem van normen en regels opgezet die zijn opgenomen in de Nederlandse Reclamecode. Alle vormen van reclame dienen hieraan te voldoen. Een belangrijk criterium is verder de verkeersveiligheid. Reclameuitingen mogen die niet in gevaar brengen door het zicht te belemmeren of te veel de aandacht af te leiden. Tevens dient buitenreclame geen belemmering te vormen voor het doelmatig beheer en onderhoud van de infrastructuur. Voor grote reclameobjecten zoals billboards, reclamevitrines en reclamemasten is een bouwvergunning vereist.

Een object met een zuivere reclamefunctie wordt immers niet als straatmeubilair aangemerkt. Voor abri’s en plattegronden is zo’n vergunning niet nodig, want die worden wel tot het straatmeubilair gerekend. Bij reclame door exploitanten kan de gemeente daarnaast via het contract bepalen aan welke regels het object dient te voldoen. De gemeente Amersfoort heeft alle vormen van reclame in de openbare ruimte in overeenkomsten en contracten geregeld. De overige borden in de openbare ruimte zijn als illegaal te bestempelen. Niet het opsporen van de opdrachtgever van reclame, posters en stikkers is het probleem, maar de aansprakelijkstelling. Alleen de persoon die daadwerkelijk plakt, kan aansprakelijk worden gesteld en niet de opdrachtgever. Dit bemoeilijkt wel eens adequate handhaving.

Artikel in ROM door drs. Pieter van der Heijde en drs. Tanja Kerkhof

PUBLICATIE GEPUBLICEERD IN ROM Deel deze pagina

gerelateerde informatie

Verstedelijking op de tast

De Nederlandse ruimtelijke ordening loopt zich warm voor de volgende verstedelijkingsronde. Het Ministerie van VROM is in gesprek met gemeenten en regio’s over de nieuwe Lees meer