Segmentering goed voor vestigingsklimaat bedrijven

nieuws

Met segmentering sluiten bedrijvenlocaties beter aan bij de behoeften van ondernemers en neemt de aantrekkelijkheid van het economische vestigingsmilieu toe. Bureau Stedelijke Planning uit Gouda onderzocht de mogelijkheden. Segmentering is het indelen en faciliteren van bedrijventerreinen op basis van vestigingswensen en eisen van verschillende groepen gebruikers. Er zijn legio manieren om te segmenteren. Om zorgvuldig te werk te kunnen gaan, moet men een beeld hebben van de verschillende ‘basisvarianten’: milieuhinder, bereikbaarheid, bedrijfstak, representativiteit, bedrijfshuisvesting, afzetgebied, ketenmanagement en formatie.

Milieuhindercategorie
De scheiding aan het einde van de 19e eeuw tussen kantorenlocaties in de binnenstad en productiebedrijven (met meer hinder) aan verkeersaders langs de stadsrand was onbedoeld de eerste aanzet voor een segmentering naar milieuhindercategorie. In de loop van de 20e eeuw is het onderscheid in (geluids)hinder in het kader van de Wet Milieubeheer geformaliseerd en zijn de verschillende soorten bedrijven ondergebracht in milieuhindercategorieën. Dit gebeurt door overlast van geluid, geur, stof en gevaar te combineren. In het bestemmingsplan is vastgelegd welk type bedrijf zich op welk bestemmingsvlak mag vestigen. Door een toename van de technische mogelijkheden om milieuhinder te beperken neemt de noodzaak om te segmenteren op basis van milieuhinder steeds verder af.

Bereikbaarheidsprofiel
De Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra zette in op bereikbaarheid door geleide mobiliteit. Locatiebeleid – A, B en C locaties – en een stringent parkeerbeleid moesten autoverkeer in stedelijke gebieden terugdringen. De bereikbaarheidsprofielen bepalen de toegestane (mix) van activiteiten en het maximum aantal parkeerplaatsen per werknemer. Bij de planning en bestemming van bedrijventerreinen dient men verplicht rekening te houden met de vervoersactiviteiten van de bedrijven. Na het van kracht worden van de Vijfde Nota vervallen de rijksnormen waarschijnlijk en worden gemeenten primair verantwoordelijk voor de bereikbaarheid van bedrijvenlocaties.

Bedrijfshuisvesting en representativiteit
Ondernemers hechten steeds meer belang aan de uitstraling van het bedrijfspand en de bedrijfsomgeving. Een onderzoek in opdracht van het ministerie van Economische Zaken toont aan dat het belang dat ondernemers hechten aan de representativiteit (van gebouw en omgeving) tussen 1992 en 1997 met 10 procent was toegenomen en aan de kwaliteit van de omgeving met 35 procent. De waarde die ondernemers aan deze locatiefactoren hechten, hangt sterk af van de bedrijfsactiviteit. Variatie in de mate van representativiteit tussen bedrijventerreinen kan aan deze verschillende behoeften tegemoetkomen en (visuele) overlast voorkomen. Zo lenen locaties langs doorgaande wegen zich voor kantoorachtige bedrijven en showrooms, en kunnen productiehallen en opslagfaciliteiten beter buiten de zichtlijnen worden gesitueerd. Zeker op de zichtlocaties zijn de stedenbouwkundige inrichting en de architectuur van groot belang. De bedrijfsbebouwing die hier totstandkomt, is immers het visiteplaatje van een stad. Ook geven ondernemers aan behoefte te hebben aan ondersteunende voorzieningen en parkbeheer. Voorbeelden waarin specifiek is ingezet op segmentering naar (hoge) representativiteit zijn het kantorenpark de Pettelaar in Den Bosch en het bedrijvenpark IJsseloord 2 in Arnhem.

Afzetgebied
De aard van het afzetgebied is bepalend voor de gewenste locatie. Zo zal een bedrijf met een nationale afzetmarkt graag nabij het rijkswegennet gevestigd zijn en hechten lokaal en/of regionaal georiënteerde bedrijven meer aan een goede bereikbaarheid binnen de stad of regio zelf. Dit maakt binnenstedelijke locaties doorgaans geschikt voor kleinschalige bedrijven, terwijl bedrijventerreinen aan de stadsrand zich met name lenen voor (middel)grote bedrijven met een (boven)regionale oriëntatie. In veel gevallen bestaat er een relatie tussen de omvang van een bedrijf en de schaal van het afzetgebied. Een bedrijventerrein kan naar afzetgebied worden gesegmenteerd door de grootte van de kavels of bedrijfsunits hierop af te stemmen. Bijkomend voordeel voor de stad is dat de mobiliteit wordt beperkt en de stad dus beter toegankelijk is.

Ketenmanagement
Voor een duurzame inrichting van bedrijventerreinen moeten de energie-, water- en materiaalstromen die de bedrijven in- en uitgaan optimaal op elkaar worden afgestemd (integraal ketenbeheer). Het streven is om bedrijven deel te laten uitmaken van een ecologisch netwerk, zodat ze gebruikmaken van elkaars restwarmte, restwater of reststoffen. In ‘s-Hertogenbosch is een deel van het bedrijventerrein De Rietvelden hiervoor bestemd. De opzet is om zowel het milieu te ontlasten als economisch voordeel op te leveren. De mogelijkheden voor ketenmanagement zijn sterk afhankelijk van de aard van de aanwezige of aan te trekken bedrijvigheid. Met name industriële bedrijven lenen zich voor een dergelijke aanpak.

Bedrijfstak
In de jaren tachtig ontstond de clustering van bedrijven per bedrijfstak.Bijvoorbeeld in de vorm van de welbekende transport- en distributieparken Het onderlinge netwerk en gemeenschappelijke voorzieningen zouden aantrekkelijk zijn voor bedrijven, was de achterliggende filosofie. De contacten tussen bedrijven in dezelfde bedrijfstak zijn echter niet zo intensief als wel eens wordt verondersteld. Er is al snel sprake van concurrentie of de bedrijfskolommen liggen zo ver uiteen dat er nauwelijks raakvlakken zijn. Segmentering naar bedrijfstak is echter wel zinvol als er voor bedrijven economisch voordeel ontstaat, bijvoorbeeld door een grootschalige gemeenschappelijke voorziening of extra aantrekkingskracht op de consument. Te denken valt aan een haven of een goederentreinstation, maar ook aan een autoboulevard. Hierdoor ontstaat een meerwaarde die in principe aan alle betrokken bedrijven ten goede komt.

Formatie
Een formatie betreft de verzameling van activiteiten die samenhangen met het productieproces (van grondstof tot eindproduct) en gerelateerde activiteiten zoals dienstverlening en toeleverantie. Er zijn dan verschillende bedrijfstakken aanwezig, en er is sprake van een uitgebreid economische netwerk. Formaties zijn voor de economie van een gebied van groot belang, omdat deze een zichzelf versterkend en aantrekkend effect hebben. Nabijheid is hierbij een belangrijke factor. Het zorgt voor aanzienlijke besparingen in transportkosten (in het kader van just in time delivery van groot belang) en er ontstaan gemakkelijker contacten met bedrijven in andere bedrijfstakken. De formatiegerichte segmentering dient bij voorkeur op een bedrijventerrein plaats te vinden dat optimaal aansluit op de vestigingswensen en eisen van de ondernemers binnen het cluster. In verband met de uitstraling en aantrekkingskracht is de nabijheid van een of meerdere sleutelorganisaties in het cluster gewenst. Daarnaast dient men rekening te houden met het feit dat een formatie uit verschillende bedrijfstakken bestaat. Dit betekent dat een bedrijventerrein bij voorkeur voorzien dient te zijn van een aanzienlijke variatie aan bedrijfslocaties. Onder meer met betrekking tot de milieuhindercategorie, de representativiteit en de bedrijfshuisvesting. In de praktijk is het zinvol om bedrijventerreinen op basis van meerdere varianten te segmenteren. Voor een optimale bijdrage aan het vestigingsklimaat van bedrijven is het de kunst om de juiste combinatie aan segmenteringsvarianten toe te passen. Aangezien de ruimtelijk-economische situatie in iedere stad of regio verschillend is, vraagt dit om specifiek onderzoek en maatwerk!

Artikel in ROM door drs. Pieter van der Heijde

PUBLICATIE GEPUBLICEERD IN ROM Deel deze pagina

gerelateerde informatie

Buitenreclame aan banden

Zes strings op een poster: billboards in de meest letterlijke betekenis. De traditionele reclamezuil is vervangen door gladde posters op glazen bushokjes, wandelende sandwichborden en Lees meer

Kijk op kansen Alexander

Gouds bureau maakt economische visie voor deelgemeente PRINS ALEXANDER – Het Bureau Stedelijke Planning uit Gouda gaat kijken naar de economische mogelijkheden van de deelgemeente Lees meer