Column Pieter van der Heijde: Toekomstige opgave stedelijke ontwikkeling ligt in suburbane gebied

nieuws

Nederland verstedelijkt in hoog tempo. Tussen 1900 en 2010 heeft zich een verzesvoudiging voorgedaan van het bebouwde oppervlak. In de naoorlogse periode verdrievoudigde de woningvoorraad en vertwintigvoudigde het areaal aan bedrijventerreinen. Omdat er in een relatief korte periode veel is gebouwd doet zich nu een massale veroudering voor van het stedelijke gebied. De herstructureringsopgave van bedrijventerreinen is hier een bekend voorbeeld van. Maar ook de woonwijken uit de jaren vijftig, zestig, zeventig en tachtig zijn sterk aan slijtage onderhevig.

In de afgelopen decennia was het overheidsbeleid sterk gericht op de vernieuwing van de binnensteden. Dit beleid was succesvol; de Nederlandse binnensteden functioneren over het algemeen goed. Doordat in de afgelopen periode het accent op de binnensteden lag, was er weinig aandacht voor de gerealiseerde suburbane gebieden van na de oorlog. Het ontbrak aan beleid en mede hierdoor heeft zich een enorme spreiding voorgedaan van economische activiteiten over het suburbane gebied. Daarnaast is er in deze periode een groot aantal nieuwe centra ontstaan, bijvoorbeeld in de vorm van stadsdeelcentra. Om de binnensteden te beschermen is echter de uitkristallisatie van deze gebieden tot volwaardige centra afgeremd. In vergelijking met de binnensteden zijn er hierdoor veel minder bovenwijkse en stedelijke voorzieningen en ontbreken er in veel nieuwe centra functies zoals bijvoorbeeld kantoren en avondleisure. Als gevolg hiervan is er onvoldoende sprake van economische synergie en levendigheid. Veel nieuwe centra, zoals bijvoorbeeld de Leyweg in Den Haag of Utrecht Kanaleneiland, liggen er, met name in de avonduren, treurig bij.

In de komende periode staat het suburbane gebied voor een enorme vernieuwingsopgave. De woningvoorraad dient aangepast te worden aan de gewijzigde woonvoorkeuren, een duurzaam karakter te krijgen en aan te sluiten op de zorgbehoefte van de snel vergrijzende bevolking. Daarnaast dient ook de openbare ruimte een kwaliteitsimpuls te krijgen. De nieuwe centra, die in de naoorlogse periode zijn gerealiseerd, kunnen een belangrijke functie vervullen voor de vernieuwing van het suburbane gebied. Door hier te voorzien in een compleet pakket aan centrumstedelijke functies en voorzieningen met een stedelijke reikwijdte kunnen deze zich ontwikkelen tot aantrekkelijke enclaves in het suburbane gebied. Ook kunnen nieuwe centra voorzien in de ontwikkeling van een centrumstedelijk woonklimaat. Hier bestaat in toenemende mate behoefte aan. Voor de ouderen kunnen deze gebieden een aantrekkelijk woonmilieu vormen door de aanwezigheid van zorgvoorzieningen, winkels, horeca en openbaar vervoer.

De vernieuwing van de suburbane gebieden is een complexe opgave. Met name door de omvang en het grote aantal partijen dat hier belangen heeft. Dit vraagt om een doortimmerd plan van aanpak. Een belangrijk onderdeel vormt de strategische visie die ‘bottom up’ met alle stakeholders wordt geformuleerd. Op basis hiervan komt vervolgens een maatregelenpakket tot stand voor de uitvoering van de strategie. Dit uitvoeringsprogramma is bij voorkeur voorzien van een kostenbatenanalyse, een financieringsvoorstel en een prioritering van de voorgestelde maatregelen. Uiteindelijk zal dit proces resulteren in de krachtige impuls die het suburbane gebied nodig heeft om in de toekomst optimaal te kunnen functioneren. Hierbij kunnen nieuwe centra zoals de Leyweg en Kanaleneiland zich ontwikkelen tot de bruisende enclaves in postsuburbia.

PUBLICATIE Deel deze pagina

gerelateerde informatie