Remko Slavenburg, stedenbouwkundige gemeente Leiden over Nieuw Leyden en Stationsgebied

nieuws

Voor 2000 werd bij de gemeente Leiden het plan opgevat voor de ontwikkeling van een nieuwe wijk aan de noordrand van de stad: Nieuw Leyden. Een transformatie van industrieterrein naar woonwijk, waar ook mensen uit de buurt konden doorstromen. Toenmalig staatssecretaris Remkes (VROM) wilde meer Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) bevorderen met het Innovatie Programma Stedelijke Vernieuwing (IPSV). Nieuw Leyden paste goed in dit programma. Van de 800 woningen zou ongeveer de helft gerealiseerd worden met particuliere opdrachtgevers of was sprake van consument gericht bouwen waarbij huurders zelf hun woning konden vormgeven. Het wijkontwikkelingsplan moest worden uitgewerkt en de gemeente moest op zoek naar extra financiering. Om dit te realiseren werd Bureau Stedelijke Planning ingeschakeld.

Remco Slavenburg, stedenbouwkundige bij de gemeente Leiden en destijds betrokken bij de realisatie van Nieuw Leyden: “Er moest een aanvraag gedaan worden voor een IPSV subsidie. De vraag was: wie is gespecialiseerd in het aanvragen van subsidies? Na een tochtje langs de velden kwam Bureau Stedelijke Planning uit de bus. Het ging niet alleen om het even invullen van een formuliertje, het was juist de bedoeling dat we het project samen zouden inzetten met als uitkomst subsidie inkomsten én een uitvoerbaar plan voor de gemeente. De subsidieaanvraag vormde de basis van het project met daarbij een aantal ruimtelijke kaders en ideeën. Er is uiteindelijk ruim 9 miljoen euro aan IPSV subsidie toegekend, een ongekend hoog bedrag.”

CPO bracht voor de gemeente hele andere uitdagingen met zich mee dan de traditionele woningbouw. Remko: “Het leuke aan Nieuw Leyden was de grote omvang van het project en de ervaring die we met Particulier opdrachtgeverschap hebben opgedaan. Mensen zijn zeer betrokken en er is meer buurtbinding, niet alleen visueel, maar ook sociaal doordat er veel wordt samengewerkt met de buren. PO is echter ook een intensief traject voor de kopers en vanuit Borneo Sporenburg, een kleiner PO project in Amsterdam dat iets eerder gestart was, werden we gewaarschuwd voor de gevolgen van het niet kunnen betalen van hypotheken vanwege bijvoorbeeld eventuele echtscheidingen. We hebben daarom een speciaal fonds in het leven geroepen, zodat het huizendesign in zo’n geval kon worden overgedragen aan de gemeente. Dat werd ook allemaal meegenomen in de subsidieaanvraag.”

Stationsgebied Leiden

Na de opdracht Nieuw Leyden deed Bureau Stedelijke Planning meerdere kleinere onderzoeken in Leiden Noord, onder andere met betrekking tot retailvragen. De transformatie van stationsgebied Leiden vormde een volgend groot project. Remko: “Er moest ruim 100.000m2 aan nieuwe bebouwing komen. De vraag was: wat doet dit met de binnenstad? Winkels en bioscopen die gaan concurreren. Gaan we de binnenstad niet in de vingers snijden? Ook stonden we aan het begin van de crisis, 2008/2009. Daar waar je vroeger gewoon kon starten met ontwikkelen, moesten we ineens alles gaan verantwoorden; bewijzen dat er daadwerkelijk vraag voor was.”

Bureau Stedelijke Planning heeft initieel het hele programma en de verdeling van het programma voor het stationsgebied opgesteld vanuit de visie van het bureau en daarna enkele updates gedaan. Remco: “Het programma staat nog steeds, vanaf het begin. Heel veel gemeenten hebben de neiging om zich aan te passen aan iets tijdelijks, zoals een economische crisis. Het is veel beter om vanuit het gebied te redeneren dan vanuit tijdelijke factoren. Bovendien hebben we gekozen voor gemengd programma wat het ook sterker maakt.” De doorlooptijd van stationsgebied Leiden is minimaal vijftien jaar (“Er moeten natuurlijk wel investeerders op afkomen.”) en het project is nu halverwege. Er zijn nu meer investeringen dan drie jaar geleden dus het project kan sneller gaan dan gepland. “Dat is het leuke aan dit vakgebied, je weet nooit precies hoe het loopt.”

“Eigenlijk zetten we bureaus altijd in voor een hele praktische vraag. We willen rapporten als onderbouwing voor besluiten. Het verschil dat Bureau Stedelijke Planning maakt ten opzichte van andere bureaus is dat het altijd gaat over de context en niet alleen over het afleveren van een studie. Bureau Stedelijke Planning houdt altijd een spiegel voor, stelt vragen terug waardoor je weer extra gaat nadenken. Daardoor heb je soms meningsverschillen en duurt het traject wellicht iets langer dan je wilt, maar het is wel nuttig. Uiteindelijk wordt er namelijk een product van goede kwaliteit afgeleverd waar je langer mee vooruit kan.”

                                                                             

PUBLICATIE CONTACTPERSOON dr. Pieter van der Heijde pvdh@stedplan.nl
+31 (0)6 51496248

Dr. Pieter van der Heijde is algemeen directeur en managing consultant Centrum en Gebiedsontwikkeling bij Bureau Stedelijke Planning. Hij is Sociaal Geograaf en heeft 25 jaar ervaring in de stedelijke planning.
Deel deze pagina