Sectorale verschuiving zorgt voor schaalverkleining kantorenmarkt

vakkennis

In sectoraal opzicht was in de afgelopen tien jaar sprake van een forse verschuiving in de kantoorhoudende werkgelegenheid. Zo nam de werkgelegenheid sterk toe in de sectoren advies & onderzoek en informatie & communicatie. Het aantal banen binnen de financiële instellingen en het openbaar bestuur lieten echter een (aanzienlijke) daling zien. Deze verschuiving is ook zichtbaar in de dynamiek op de kantorenmarkt; het aandeel kleinschalige opnames is sterk toegenomen. Bureau Stedelijke Planning verwacht dat deze trend de komende jaren zal aanhouden.

Vrijwel overal is het aantal banen in kantoorhoudende sectoren gegroeid

De werkgelegenheid binnen kantoorhoudende sectoren is in de afgelopen tien jaar in vrijwel alle COROP-regio’s toegenomen (Figuur 1). Alleen in enkele perifere regio’s en rondom Groot-Amsterdam is de werkgelegenheid beperkt gedaald. Dit laatste is mogelijk het gevolg van een verplaatsing van bedrijven naar Amsterdam.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Figuur 1 ontwikkeling werkgelegenheid kantoorhoudende sectoren in % (2006-2016)

Grote groei binnen de sectoren informatie & communicatie en advies & onderzoek

In sectoraal opzicht heeft een forse verschuiving plaatsgevonden binnen de kantoorhoudende werkgelegenheid. Zo nam in de afgelopen tien jaar de werkgelegenheid in de sectoren advies & onderzoek (+32%) en de informatie & communicatie (+31%) sterk toe. De werkgelegenheid in de overige zakelijke dienstverlening liet een beperkte stijging van het aantal arbeidsplaatsen zien (+7%).

Het aantal banen binnen de financiële instellingen (-12%) en het openbaar bestuur (-3%) namen echter (aanzienlijk) af. Hiermee daalde het aandeel van deze sectoren in de totale kantoorhoudende werkgelegenheid aanzienlijk (Figuur 2). De afname van het aantal banen in de financiële instellingen lijkt structureel; er is een verschuiving in werkgelegenheid van mensen naar geautomatiseerde processen. Daarnaast heeft de verhuizing van back office activiteiten naar het buitenland ook effect op de vraag naar kantoorruimte vanuit deze sector.

 

 

 

 

 

 

Figuur 2 aandeel aantal banen per sector ten opzichte van totaal kantoorhoudende banen. Bron Bureau Stedelijke Planning o.b.v. Stichting Lisa, 2017

Bureau Stedelijke Planning verwacht dat het aandeel van de sectoren advies & onderzoek, informatie & communicatie en zakelijke dienstverlening in de totale kantoorwerkgelegenheid de komende jaren blijft toenemen. De werkgelegenheid binnen de overheid zal, ondanks het gedaalde relatieve aandeel in de afgelopen tien jaar, in de komende jaren weer toenemen. Na jaren van bezuinigingen ontstaat er weer ruimte voor investeringen op tal van beleidsterreinen. Dat zal naar verwachting resulteren in een toename van het aantal arbeidsplaatsen in deze sector. De werkgelegenheid in de financiële dienstverlening zal echter af blijven nemen of stabiliseren.

Opvallend: de groei vond overal in Nederland plaats

De sterkste toename van het aantal banen in de sectoren informatie & communicatie en advies & onderzoek vond plaats in de Agglomeratie Leiden en Bollenstreek e.o. (+85%). Dit wordt veroorzaakt door de groei van het bioscience en space cluster. Overigens is het opvallend dat in de Randstad geen sprake was van een sterkere groei dan in de rest van Nederland; ook in de periferie groeide het aantal banen in deze sectoren relatief sterk (Figuur 3).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Figuur 3 relatieve toename banen informatie & communicatie en advies & onderzoek in % (2008-2016). Bron Bureau Stedelijke Planning o.b.v. Stichting Lisa, 2017

De schaalverkleining is structureel

De sectorale verschuiving brengt veranderingen in de vraag naar kantoren met zich mee. De twee groeiende sectoren zijn vooral kleinschalig van aard. Bovendien vond gedurende de crisisjaren een voortdurende zoektocht naar kostenbesparingen plaats. Het afslanken naar kleinere, flexibele organisaties met een veel efficiënter kantoorruimtegebruik (mede door invoering van ‘het nieuwe werken’) leidde tot een sterke schaalverkleining.

Bureau Stedelijke Planning verwacht dat de schaalverkleining in de kantorenmarkt structureel van aard is. De efficiencywinst die kantoorhoudende organisaties hebben behaald, wordt ondanks de economische voorspoed niet zomaar weer ingeleverd.

 

Een bewerking van dit artikel verscheen in de PropertyNL nieuwsbrief van 23 januari 2018. 

Deel deze pagina